پایتخت طبیعت ایران در خطر

محیط زیست > منابع‌طبیعی  - اسدالله افلاکی:
سفر به استان کهگیلویه و بویراحمد برای خبرنگاران حوزه منابع طبیعی و محیط‌زیست وسوسه‌انگیز است ولو آنکه این سفر برای بازدید از پروژه‌های آبخیزداری باشد.
 

از زمانی که درختان بلوط طی چند مرحله در سال‌های 88، 89 و امسال قربانی خطوط انتقال گاز شد خبرنگاران حوزه محیط‌زیست همواره مترصد فرصتی بودند تا از این منطقه بازدید کنند اما این مجال هرگز فراهم نشد. سرانجام معاونت آبخیزداری سازمان جنگل‌ها و مراتع، برای بازدید از طرح‌های آبخیزداری میزبان اصحاب رسانه شد؛ طرح‌هایی که بی‌هیچ مبالغه‌ای اجرای آنها در طبیعت سرسبز استان کهگیلویه و بویراحمد از یک‌سو، موجب کنترل فرسایش و تثبیت خاک شده و از سوی دیگر جانی به زندگی جنگل‌نشینان و عشایر منطقه داده است. هر کجا طرحی اجرا شده زندگی رونق گرفته و پوشش گیاهی تثبیت شده است؛ این ویژگی شاخص طرح‌های آبخیزداری در کهگیلویه و بویراحمد است.

52‌درصد از مساحت 16هزار کیلومتر مربعی استان کهگیلویه و بویراحمد به نادرترین رویشگاه‌های جنگلی اختصاص دارد ( یک ششم رویشگاه‌های زاگرسی در این استان قرار دارد). 38‌درصد مساحت استان را هم اراضی مرتعی تشکیل می‌دهد. مهندس کریم تباشیر، مدیرکل منابع طبیعی کهگیلویه و بویراحمد با به دست دادن این تصویر کلی از سیمای منابع طبیعی استان متبوع خود می‌افزاید: بیش از هزار گونه گیاهی دارویی در زاگرس شناسایی شده که 480نوع آن در سطحی بالغ بر 200 هزار هکتار در استان کهگیلویه و بویراحمد قابل دستیابی است. او با این مقدمه مختصر به سراغ فعالیت آبخیزداری می‌رود که موضوع اصلی ماموریت خبرنگاران است. تباشیر، در یک جمله فعالیت‌های آبخیزداری در استان را (با این قید که تمامی این فعالیت‌ها بعد از انقلاب محقق شده) اینگونه وصف می‌کند: کل فعالیت‌های آبخیزداری از سال 70 تا 89 با اعتباری معادل 260میلیارد ریال به اجرا در آمده است؛ طرح‌هایی که کنترل 116‌میلیون‌ مترمکعب رواناب‌های سطحی و کنترل فرسایش 3/1‌میلیون‌ متر مکعب، مهم‌ترین پیامدهای آن است.

مهندس سعید جاوید بخت، معاون آبخیزداری اداره کل منابع طبیعی در تکمیل توضیحات تباشیر، به مهم‌ترین طرح‌های اجرا شده آبخیزداری ازجمله طرح‌های حوضه مارگون- که مورد بازدید خبرنگاران هم قرار گرفت - اشاره می‌کند: عملیات اجرایی این حوضه در سال 84 آغاز شده و در سال 92 به پایان می‌رسد.

این عملیات که بخش عمده آن اجرایی شده سالانه سبب کنترل 33‌درصد کل رواناب‌های حوضه به میزان 6/6‌میلیون‌ مترمکعب می‌شود. تأمین آب برای توسعه باغات گردو، سیب و بادام به میزان 3/1میلیون مترمکعب در سال نیز کنترل فرسایش حوضه به میزان 50‌درصد، کنترل 35هزار تن رسوب در سطحی به وسعت 8532 هکتار در سال و افزایش تولید علوفه به میزان 30‌درصد در سطح حوضه از دیگر پیامدهای مطلوب عملیات آبخیزداری در حوضه مارگون است که به 2 شیوه مکانیکی و بیولوژیکی به‌اجرا در آمده است.

به گفته وی، میزان فرسایش درحوضه آبخیز مارگون 12/2 تن در هکتار است. یکی دیگر از طرح‌های آبخیزداری که خبرنگاران از آن بازدید کردند، حوضه آبخیز دمچنار بود؛ طرحی که جاویدبخت در باره آن گفت: این حوضه با 10830 هکتار مساحت به‌دلیل وضعیت توپوگرافی منطقه و وضعیت خاک یکی از اولویت‌های منابع طبیعی برای اجرای طرح‌های آبخیزداری بود. از همین‌رو، عملیات مکانیکی و بیولوژیکی در این محدوده در سال 80 آغاز شد و در سال 89 به پایان رسید. افزایش آب چشمه‌ها و دِبی پایه آبراهه‌ها، تثبیت آبراهه‌ها و کاهش تخریب اراضی زراعی، کنترل فرسایش خندقی آبراهه‌ها، کنترل فرسایش حوضه به میزان 55‌درصد و کنترل 50هزارتن رسوب در سال و نیز کنترل سالانه 7/1‌میلیون‌ متر مکعب رواناب‌های حوضه از مزایای اجرا شدن این طرح است.

   

   همشهری تابستان 1390